archief
evameijer.nl

 

 

23 september

Herfstnachtevening

Vandaag zijn overal ter wereld de dag en de nacht even lang.

 

 

23 september

Zit er eentje op het dak

 

 

22 september

Potlood

In het buitenbibliotheekje op het plein vond ik Op leven en dood van Anna Blaman (de negende druk, uit 1966). De flaptekst is al zo bedachtzaam en peinzend, geen enkele redacteur zou dat nu aankunnen (het moet flitsend en snel, want stel je voor dat de lezer afhaakt). En anders zouden de boekwinkels de tekst in de aanbiedingsfolder wel afkeuren - te traag, te saai. De omslag zouden ze ook saai vinden, terwijl hij mooi is. De roman zelf is nogal existentialistisch, en is ondanks rake beschrijvingen niet helemaal mijn smaak. Maar in mijn exemplaar heeft een lezer met potlood moeilijke woorden (zoals 'ephemeer') en een flink aantal zinnen en passages (vooral over zaken als lijden en illusies) onderstreept. Het ontroert me, dat grondige lezen, en ook de stukken die de onbekende lezer zo belangrijk vond, omdat ze allemaal over eenzaamheid gaan.

 

 

21 september

Burgerraden

Er staat vandaag een artikel in de NRC over burgerraden. Dat zijn raden van mensen die door loting gekozen zijn (zoals de jury's in de VS) en meedenken of zelfs meebepalen over politieke besluiten. Bijvoorbeeld over abortus in Ierland, of Brexit in Schotland. In de democratietheorie wordt al lang nagedacht over de vraag wat rechtvaardiger is - gekozen volksvertegenwoordigers of de dobbelsteen laten bepalen. Ook wordt veel nagedacht over hoe de bevolking meer betrokken kan worden bij politieke besluitvorming. Burgerraden sluiten bij allebei aan. Lees het stuk hier.

 

 

20 september

Moraliteit

Na onze presentatie bezocht ik een aantal andere praatjes en later die middag ging ik naar de workshop 'Can animals be moral? Assessing conceptual challenges and ethical implications', met presentaties van onder andere Kristin Andrews, Susana Monso en Maria Botero, mensen die in de frontlinie onderzoek doen naar de moraliteit van andere dieren. Het was heel interessant - zowel om het dieronderzoek dat genoemd werd, als om hun uitgangspunten. Je kunt hier een uitgebreidere beschrijving lezen. Een van de vragen die ik stelde ging erover dat de moraliteit van mensen vaak als hoger gezien wordt, in een hiërarchie, en de moraliteit van andere dieren als minder. Terwijl je je zou kunnen voorstellen dat ze ook beter zijn in bepaalde dingen - ik dacht aan vertrouwen, vergeving, geduld. Er werd even geaarzeld. 'Wij zijn de meest gewelddadige soort,' zei Andrews. 'Dus ze zijn eigenlijk overal beter in?' vroeg ik. De presentatoren knikten, er werd gelachen (en daarna hadden we het over hoe, en of, je 'beter' zou kunnen meten).

 

 

19 september

Groetjes uit Tampere (de bomeneditie)

Op het station biedt de omroeper haar excuses aan voor het lawaai dat de trein maakt

Twee mannen voor het station

Een konijn

Finse kunst en/of humor

Flat met spar

Pas op voor de grasmaaier op de begraafplaats

Wortels

Boom bij de universiteit

 

 

18 september

En buiten trekken de bossen voorbij

Ik zit in de trein tussen Helsinki en Tampere omdat ik daar morgen met Bernice Bovenkerk een paper presenteer op de Eursafe conferentie. Eursafe staat voor European Society for Agricultural and Food Ethics (lees hier meer over Eursafe). Wij zullen het hebben over het onderwerp van het VIDI-project: agency van dieren in het Antropoceen. We zullen betogen dat het ethisch gezien niet genoeg is om de waarde van niet-menselijke dieren te bepalen aan de hand van hun soortgebonden capaciteiten, maar dat we een relationele ethiek moeten ontwikkelen die hun perspectieven serieus neemt en dat niet alleen in individuele relaties doet, maar ook op macroniveau. Dat lijkt misschien utopisch, maar voorbeelden zijn o.a. sommige nieuwe vormen van ethologie/dieronderzoek en het feit dat dierenculturen steeds meer onderdeel worden van natuurbescherming.

 

 

17 september

De naderende ramp

Vandaag in Trouw, een aanbeveling voor Prinsjesdag.

 

 

16 september

Drachenwand

Ik las dat Onder de Drachenwand van Arno Geiger de Europese Literatuurprijs heeft gewonnen, en dat boek had ik jullie nog niet aangeraden, dus bij deze. Het gaat over een jonge Oostenrijkse soldaat, Veit Kolbe, die aan het front in Rusland gewond is geraakt en sindsdien aan zenuwaanvallen lijdt. Hij komt tot rust (of niet) in het bergdropje Mondsee. Het is erg mooi vertaald door Wil Hansen.

 

 

15 september

 

 

14 september

Stompen

Ik bezocht een bokswedstrijd in een museum. Het was mijn eerste bokswedstrijd (of eigenlijk waren het er zeven: zes normale en eentje die eigenlijk een performance was) en ik vond het een onappetijtelijke sport. Er waren twee boksers die mooi boksten, elegant, als dansers. Maar de rest was het best samen te vatten met 'stompen', zoals iemand uit het publiek tijdens de laatste wedstrijd riep. De performance, een wedstrijd tussen museumdirecteur Deirdre Carasso en kunstenaar Anne Wenzel, was wel geslaagd - nog steeds niet prettig om naar te kijken, maar het werkte: de kunstenaar speelde dat ze bokser was en was bovendien ontzettend fanatiek, de museumdirecteur had lange armen waarmee ze de klappen probeerde af te wenden. De kunstenaar won. Toen we terug naar de auto liepen hing er een grote volle maan boven de grachten, ik had ergens gelezen dat het een speciale was, maar hoe het precies zat was ik vergeten.

 

 

13 september

Bij de wortel

De registratie voor de middag over filosofie en dierenactivisme op 15 november is geopend. Klik hier voor het programma, de locatie, en overige info.

 

 

12 september

The melancholic animal

Vandaag is er een nieuw artikel van me uitgekomen, over depressie en animaliteit. Het is open access, dus toegankelijk voor iedereen, en hier te lezen/downloaden.

 

 

11 september

Fotoverslag Manchester

Dag Manchester

Man and van

De lieve duif tegenover het raam van de Airbnb

De Airbnb viel een beetje tegen

Oude tapijten uit de Andes in het Whitworth

Hey Lord

Hier viel en verdween een meteoriet

Een andere belangrijke steen

Play fair

Just eat

De universiteitsplanten

'Dan zetten we er gewoon gezellig wat bloembakken neer.'

 

 

10 september

Whitworth

Gisterochtend bezocht ik voor de conferentie begon het Whitworth Museum, een bijzonder gebouw waaromheen een klein park ligt. Het begint al goed, met links na de ingang een café en een workshopruimte voor kinderen, waar een jongetje met textiel bezig was, en recht een winkel, die vooral gericht lijkt op het in stand houden van planten en bijen. Er waren verschillende tentoonstellingen te zien, zoals bijvoorbeeld een met werk van vrouwelijke islamitische kunstenaars, een van heel oud Maya textiel (met veel emoticons in hun prints), een waarin de geschiedenis van Manchester door een groep zwarte kunstenaars herschreven werd, een waarin werk uit de canon in gesprek ging met werk van kunstenaars daarbuiten, en Parliament of ghosts van Ibrahim Mahama was met name goed. Ik was erg onder de indruk van het museum, van het werk en de toewijding aan het kritisch herschrijven van de geschiedenis, het werken met lokale kunstenaars, herwaardering voor degenen die tot nu toe niet serieus genomen waren, enzovoort - de sociale dimensie van kunst wordt er echt serieus genomen. De toegang is bovendien gratis, en bleek een ontmoetingsplek voor mensen die je in Nederland niet vaak in musea ziet: het werd echt gebruikt door buurtbewoners. Het park is trouwens ook bijzonder, met kunstwerken, oude bomen en bloementuinen.

 

 

9 september

Een boom in het asfalt

 

 

8 september

MANCEPT

Het is zondagochtend, de mensen worden langzaam wakker en ik ben onderweg naar Manchester voor de jaarlijkse MANCEPT Workshops. Dat is een grote politieke theorieconferentie, die bestaat uit wat ze panels noemen. Iedereen zit met een stuk of twaalf mensen in een panel, die allemaal een uur hebben om te presenteren (een praatje van 30-40 minuten en dan vragen en discussie). Samen met twee collega's, Angie Pepper en Josh Milburn, organiseer ik dit jaar een panel met de titel Just animals? The future of the political turn in animal ethics. Het is dus special gericht op politieke dierfilosofen, en er komen veel mensen die ik al een tijd niet gezien heb, dus ik verheug me. Ik ben benieuwd naar waar iedereen mee bezig is. Zelf presenteer ik The Party for the Animals and the Politics of Hope, een nieuw stuk (work in progress) over de PvdD en de politiek van hoop.

 

 

7 september

Kalmerend

De vogelgeluiden die bij metrostation Wibautstraat te beluisteren zijn (opdat reizigers zich veilig en gezond voelen) staan te hard. Het is alsof er een metershoge merel achter de muur kwinkeleert, en er menshoge duiven in het plafond roekoeën.

 

 

6 september

Mineral

Een liedje over een kleine steen (dat ik ergens in een oude digitale doos tegenkwam) (op de dropboxpagina kun je het invulscherm gewoon wegklikken).

 

 

5 september

Tweedehands boeken

In mijn droom bevond ik me op de zolder van een groot herenhuis. Ik wachtte op de kinderen van het gezin, een jongen van een jaar of negentien en een meisje van zeventien, met wie ik een afspraak had (ik was zelf ook van die leeftijd). Dit was hun kamer. De verdiepingen eronder waren van de ouders - de benedenverdieping stond vol met tweedehands boeken. De zolder was helemaal van hout, en de meeste meubels ook, waarschijnlijk was het al vijftig jaar in deze staat. De moeder van het gezin kwam me thee brengen, en ik zag direct (aan haar ogen vooral, maar ook haar bewegingen, die net wat vertraagd waren) dat zij betoverd was. Ik deed natuurlijk alsof ik het niet doorhad. Toen ze weg was, begreep ik dat het hele huis betoverd was. Op dat moment realiseerde ik me ook dat ik droomde, en dat dat me een voorsprong gaf om te ontsnappen. Ik zag in gedachten de gezichten van de kinderen voor me, en begreep dat zij ook betoverd waren (of zelf degenen die mij wilden betoveren, waar ik de moeder ook van verdacht - die dreiging was gedurende de hele droom reeël). Ik bedacht iets heel slims, wat ben ik vergeten, waardoor ik langs de moeder naar buiten kon. Mijn fiets (mijn echte fiets, ik vond het interessant dat die mee de droom in kwam) stond aan de overkant van de straat geparkeerd, en daar stonden ook stapels boeken, precies geschikt voor mij, maar ik nam ze natuurlijk niet mee, want ook dat had met die betovering te maken (even verderop lag ook een vrouw op de grond, maar die was niet echt). Ik fietste om een elektriciteitscentrale en hoopte vooral dat ik de kinderen niet tegen zou komen, ze zouden teleurgesteld zijn want hadden met mij geen kwaad in de zin. Toch kon ik het risico niet nemen.

 

 

4 september

Boomstoel

 

 

3 september

Het ene leven is het andere niet

Vandaag staat er weer een column in Trouw, over vluchtelingen, Arendt, Agamben en hoe het anders kan.

 

 

2 september

Soezen

Misschien mediteren honden en poezen een groot deel van de dag, of bevinden ze zich in het grijze gebied tussen mediteren en soezen, een prima plek om te verkeren.

 

 

1 september

Ploeg

Bij yoga deed ik de halasana, in het Nederlands de ploeg genaamd (de namen van yogahoudingen zijn vaak aandoenlijk - mijn lievelingsnaam is de duivenhouding). Daarbij maak je eerst een schouderstand en dan laat je je benen naar achteren zakken. Het is een onprettige houding, je hebt het gevoel dat je geen adem kunt halen omdat je nek en longen weinig ruimte hebben, maar de yin yoga gaat er juist om dat je in die onprettige houdingen (die met training/tijd vanzelf minder onprettig worden) ruimte vindt. En het was ook grappig, omdat het leek op hoe je als kind met je lichaam omgaat, gewoon iets uitprobeert en je benen ergens heen doet, iets dat er later eigenlijk niet vaak meer van komt, behalve met de yoga dan.

 

 

31 augustus

Zomeravondgesprek

Op een zomeravond ging ik in gesprek met Paul Verhaeghe, op uitnodiging van de NRC. Lees het verslag hier.

 

 

31 augustus

One more time with feeling

Via de website van de NPO is momenteel One more time with feeling te zien, een documentaire over Nick Cave. Mooi en heel droevig. Hier.

 

 

30 augustus

Bos- en heidewezens





Deze boom huilde gouden tranen.



 

 

29 augustus

Nabije ster heeft rotsachtige planeten waar een ‘jaar’ drie dagen duurt

Om over te dromen, klik hier.

 

 

28 augustus

Vreemd wezen (paddenstoel)

 

 

27 augustus

La commune

Het was warm in de bioscoop, of eigenlijk heet: geen sauna, maar een tropische avond in het donker. Een jongen bracht water met ijsklontjes, zijn kan viel en de ijsklontjes dreven over de vloer. Toen hij weg was, pakte ik er een paar voor onder mijn voeten. We keken naar La Commune, een film van de Engelse filmmaker Peter Watkins, over de Parijse commune, een revolutionaire opstand in 1871, die twee maanden duurde. De film duurt 375 minuten, onze versie duurde 220 minuten. De film werd aanstekelijk ingeleid door Marco de Waard. Watkins werkte met meer dan 200 acteurs, overwegend onopgeleid, die hun eigen rol uitzochten en hun eigen tekst schreven. Ze kregen die rol op basis van hun politieke voorkeur, en tijdens het maken van de film waren er steeds discussies over de politieke vragen die in de opstand speelden en hun echo's nu - het is dus een collectief proces, dat de opstand recht doet. Ook reflecteert de film op de massamedia. We hielden het geen 220 minuten vol, maar dat lag niet aan de film: het was de hitte en de slaap die zich op begon te dringen. Toen we buiten stonden zagen we dat het geregend had, de straten waren nat en in de lucht bleef het flitsen, alsof er kortsluiting was, er ergens een draadje niet goed zat.

 

 

26 augustus

Tijd vastpakken tussen je vingers en uitrekken als een kauwgomsliert

Conceptueel kunstenaar Jenny Holzer schrijft: IT IS HEROIC TO TRY TO STOP TIME. Ik denk dat ze daarin gelijk heeft. Het is een van de weinige heroïsche dingen die we kunnen doen, naast dieren helpen, je leven geven voor wat belangrijker is dan jij, voor liefde kiezen, kunst maken, je leven geven aan wat goed is. Je kunt oefenen, de tijd leren uit te rekken door te schrijven, of te lezen. Proberen de tijd echt te stoppen kan op twee manieren: door een einde te maken of een nieuw begin.

 

 

25 augustus

Een eeuwigheid

Ik houd erg van het reizen met de trein, omdat beweging en tijd daar in elkaar verstrengeld raken: het uitzicht geeft de snelheid aan. Ik heb minder afstand tot het verstrijken van de tijd dan anders, ik kan het zien als ik naar buiten kijk. De bomen langs het spoor zwaaien. Zij staan daar altijd al, ze weten veel meer over stilstand en eeuwigheid dan ik (een eeuwigheid: als er heel lang weinig gebeurt). Ik kan verdwijnen in wat ik zie, net als met hardlopen, en de doorgaande verschuiving stelt me gerust.

 

 

24 augustus

Tijd versus ruimte

Alle wezens zijn tijdsdragers. In bomen groeit de geschiedenis, de huid van een hond draagt haar wonden als littekens, in een oogopslag van een mens kun je zijn verleden zien. (Ogen zijn zulke vreemde dingen: door iemands ogen kun je soms haar of zijn hele leven zien. Misschien kunnen honden dat met geur.) Stenen kunnen ons ook van alles vertellen over het verleden, net als landschappen, die vaak ook het karakter van het volk dat er woont uitbeelden (of vice versa). Tijd drukt zich uit in ruimte, maar valt er niet mee samen, en is er misschien ook niet goed mee te vergelijken. Bergson zegt dat we niet de fout moeten maken om tijd naar de analogie van ruimte op te vatten. De werkelijkheid staat volgens hem niet vast maar kronkelt en beweegt en is helemaal niet zo bevroren als filosofen graag willen. Tijd in een definitie vangen, zoals natuurwetenschappers graag willen, kan niet. Je moet tijd zien als een proces, dat noemt hij ‘duur’. Toch is alle ruimte natuurlijk gestolde tijd, en kun je daar best het een en ander uit aflezen. Niet alles, maar noem me iets waar je alles uit kunt aflezen.

 

 

23 augustus

Doris op de dijk

 

 

22 augustus

De onderwaterwereld

Tot 1 september is in Huis Marseille nog When red disappears van Elspeth Diederix te zien, een serie Zeeuwse onderwaterfoto's. Kijk hier voor een voorproefje.

 

 

22 augustus

Feiten, mening

'For history itself is destroyed, and its comprehensibility (…) is in danger, whenever facts are no longer held to be part and parcel of the past and present world, and are misused to prove this or that opinion.' schrijft Hannah Arendt in 1950 in The origins of totalitarianism. Arendt wijst er in dezelfde passage op dat we ons niet alleen met het denken en de waarheid bezig moeten houden: het handelen is net zo belangrijk (wie de waarheid als een abstract gegeven centraal stelt verliest de waardigheid van het menselijk handelen, schrijft ze). Maar feiten verliezen betekent ook het verlies van een gemeenschappelijke wereld, omdat we dan geen verleden, heden of toekomst hebben om met elkaar over te praten.

 

 

21 augustus

Soorten ongehoorzaamheid

Er zijn duidelijke regels voor wat telt als burgerlijke ongehoorzaamheid, en wat daarbuiten valt. In een helder interview laat Candice Delmas zien dat uncivil disobedience ook een belangrijke rol te vervullen heeft in democratieën. Lees het hier.

 

 

20 augustus

Bestaat u eigenlijk wel?

Vandaag in Trouw: een column over de roodharige man, de eeuwenoude filosofische vraag of u bestaat, en ook een beetje over de even eeuwenoude vraag of vrouwen rationeel zijn.

 

 

19 augustus

Tussen de wortels van een omgevallen boom



 

 

18 augustus

De Engelenzender

Laatst moest ik ineens weer denken aan de Engelenzender van Moniek Toebosch. Die was zes jaar (1994-2000) lang op de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad te beluisteren. Door af te stemmen op een aangegeven radiofrequentie kregen automobilisten een haast buitenaards Sirenengezang te horen. De frequentie stond op borden langs de weg. Deze wezens kwamen duidelijk uit het water – het IJsselmeer en Markermeer – en zongen een herinnering aan verloren levens, misschien van degenen die opgeslokt werden door de zee, maar het hadden net zo goed jouw eerdere levens kunnen zijn. Voor wie het niet kent: je kunt hier wat fragmenten beluisteren.

 

 

17 augustus

Zielig

 

 

16 augustus

Fruit

Een vrouw in de supermarkt kijkt naar het fruitschap. ‘Hier heb ik allemaal niks mee,’ zegt ze tegen haar vriendin.

 

 

15 augustus

De zee, de zee

Betzy Akersloot-Berg (1850-1922) was een Noorse die als verpleegster en missionaris bij de Sami werkte alvorens te gaan schilderen. Op een reis naar Wenen zag ze een werk van Mesdag, dat haar inspireerde, en met wie ze contact zocht. Ze ontmoetten elkaar een paar keer; Mesdags vrouw schilderde haar. Via Mesdag ontmoette ze Gooswinus Gerardus Akersloot, met wie ze trouwde en zich op Vlieland vestigde. Daar schilderde ze de zee, in het grijs, blauw, rood, geel, zwart, paars, groen en soms alles door elkaar, met altijd de lucht erboven, als vervormde spiegel of echo, en strand, boten of rotsen. Als een innerlijk landschap, soms wild en uitbundig, soms ingehouden of stil. Zie hier wat voorbeelden.

 

 

15 augustus

Rouwen om een verloren gletsjer

De IJslandse Ok gletsjer is gesmolten. Andri Snær Magnason werd gevraagd een lofrede te schrijven, of een klaagzang. Je kunt hier lezen hoe dat ging.

 

 

14 augustus

Pinguïnverlangens

Pinguïns hebben net als andere dieren vaak relaties en seks met partners van hetzelfde geslacht. Toch was er tot diep in de jaren tachtig niets over terug te vinden in de wetenschappelijke literatuur. Psycholoog en etholoog Vinciane Despret laat in What would animals say if we asked them the right questions zien dat dit geen toeval is. Het hangt samen met een algemene houding naar seksualiteit van dieren – seks wordt bijvoorbeeld vaak niet als seks erkend, maar als zuiver functioneel beschouwd; apen die elkaar oraal bevredigen zijn volgens wetenschappers niet aan het vrijen, maar bewerkstelligen hun dominantie of onderdanigheid. Ook vindt seks vaak uit het zicht van de menselijke onderzoekers plaats, waardoor er goed over gespeculeerd kan worden. Maar het heeft ook met maatschappelijke ideeën over de juiste of normale vormen van seksualiteit te maken, met heteronormativiteit. Uit een groot anoniem onderzoek onder pinguïnonderzoekers in de jaren tachtig bleek dat de onderzoekers zeker queer gedrag tegenkwamen bij de dieren die ze bestudeerden, maar daar niet graag over schreven omdat ze bang waren zelf als homoseksueel gezien te worden, of gewoon als activistisch. Van de week stond er een stuk over twee homopinguïns in de Berlijnse dierentuin op de website van de BBC, waarin ze echt als koppel beschreven worden, en wel een koppel dat hoopt een kind te krijgen. Dat zegt natuurlijk wat over die pinguïns, die al tijden in de weer zijn met eieren en inderdaad graag een jonkie willen, maar dus ook over de mensen die naar ze kijken (en over hoe mensen hun leven bepalen: blijkbaar leeft er maar een vrouwtje in die groep).

 

 

13 augustus

De bader

 

 

12 augustus

Vierhonderd jaar leven

Ik stuitte op een nieuwsbericht uit 2016 over een vijf meter lange Groenlandse haai die ongeveer vierhonderd jaar oud werd en daarmee waarschijnlijk de langst levende gewervelde ter wereld was. Lees maar.

 

 

11 augustus

Han, hon, hen

Taal vormt het denken, in het klein en op het niveau van culturen en samenlevingen. Laatst verscheen een interessant stuk over een onderzoek waaruit blijkt dat genderneutrale taal werkt. De invoering van 'hen' in Zweden heeft mensen anders doen denken over rolpatronen en de tolerantie naar seksuele minderheden bevorderd. Lees hier meer.